Coğrafi Konum

Pazaryolu Erzurum İlimize bağlı, İl Merkezine 122 Km ve 742 km2 yüz ölçümüne sahip küçük ve güzel bir ilçemizdir.Erzurum'un Kuzey Batısında, Karadeniz Bölgesine sınır bir bölümde yer almaktadır.Bu konumuyla Erzurum' dan iklim ve bazı konularda farklı özellikleri vardır. Karadeniz Bölgesine yakın olması iklimi Erzurum' a nazaran daha ılımandır.Ayrıca bazı köylerinde yaşayan halkın Karadeniz şivesiyle konuşması ve giyim tarzı olarak ta benzer yönlerinin olması buna örnektir.

Pazaryolu daha önce İspir İlçesine bağlı belde konumunda bir yerleşim yeri idi.21 Haziran 1989 tarih ve 20202 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3578 sayılı Kanun ile İlçelik statüsüne kavuşmuştur. İlçeye bağlı İlçe merkezindeki 21 Haziran Mahallesi dahil 9 Mahallesi ve 35 Köyü bulunmaktadır.

Pazaryolu İspir yolu üzerinde ve İspir' e 23 Km kala Erzurum-İspir-Rize Karayolu'nun 119' uncu kilometresinden 3 kilometre kenarda düzlük ve yeşillik etrafı dağlık ortası bağlık bir alana kurulmuş Doğusu ve Güneyi İspir İlçesi, Batısı Bayburt İli ve Kuzeyi Rize İli çevrili bir ilçedir.

İlçe Merkezinin rakımı 1450 metre olarak belirlenmiştir. Bazı köylerinin İlçe merkezine nazaran rakımları yüksektir. Bu nedenle bazı köylerin iklimi karasal ve ağaç örtüsü çok azdır. Karasal iklime sahip olan İlçemiz, ortalama yaz aylarında hava sıcaklığı +6o C ile +25o C arası seyretmekte olup, kış aylarında ise -0o C ile -18o C arasında seyretmektedir.

Bitki Örtüsü

Pazaryolu'nun esas durumu ağaçlılık olup,hakim görünüş steptir.Çoruh Vadisinin kenarında bulunan yerleşim yerlerinde görüntü ve iklim farklıdır. İlçenin dağ köylerine doğru çıkıldıkça yükseklik artar ve kısmen de olsa bazı köylerde bugün görünen şekil,genel olarak gövdeli ağaç ve yer yer çalılıklardan ibarettir.Bu topluluğu meydana getiren ağaçlar arasında daha çok kavak, söğüt ve meyve ağaçlarıdır. Bir kaç köyümüzde meşelik bulunmakta olup, bu meşelerde ağaç olarak gürgen, karaağaç,ardıç, meşe ve yaban kavağını sayabiliriz.

Bu topluluk yanında kekik otu ve çeşitli çiçekler yaz aylarında kokusuyla bütün çevreye organik bir doğallık vermektedir.

Geçim

Pazaryolu'nun geçim kaynağı Tarım, Hayvancılık ve Arıcılığa dayalıdır.Geçim sıkıntısın önem arz etmesi sürekli göçe neden olmaktadır. Göçün devam etmesi de İlçeyi sürekli küçültmektedir.Göç ticari sahanın küçülmesinde sebep olmaktadır. Çünkü mevcut pazar küçülüyor, pazar küçülünce de talep az oluyor .Geçim sıkıntısı yüzünden köylerde belli bir boşalma mevcuttur. Bu yüzden bazı köy okulları kapanmış vaziyettedir.

Ekonomi

İlçemiz kışların ağır ve uzun sürdüğü bir coğrafyadadır. Fevkalade kıt olan geçim kaynakları ve eğitim düzeyinin düşük olması sebebiyle yeterli bir sermaye birikimi oluşmamış ve bu durum “Gurbetçilik” olgusunun doğmasına sebep olmuştur.

İlçemiz İntansif arıcılık için yurdumuzda var olan ideal merkezlerden biridir. Jeolojik yapısı ve zengin florası yüksek değerde ve kaliteli bal üretimine imkan sağlamaktadır. Bu güne kadar yörede iptidai usullerle üretim yapılmasına rağmen elde edilen balın bütün ülkede aranır olması bu hususu teyit etmektedir.

İlçemizin geleceğini tehdit eden sosyolojik bir gerçek vardır. Bu gerçek köyden kente göç olgusudur. Bu hadisenin oluşumunda müessir olan en önemli faktör ekonomik yetersizliktir. Yöremizin arıcılığa fevkalade müsait olan imkân ve kaynakları bu sahada rantabl değerlendirildiği ve aracılık zaman içinde halka mal edilip, bir sektör ve kültür haline getirildiği taktirde hem göç olayının yarattığı nüfus erozyonu büyük ölçüde duracak, hem de yörenin sosyo-ekonomik hayatı oldukça müspet bir ivme ve canlılık kazanacaktır. Atıl durumda bulunan iş gücü üretici kılınacak ve istihdam imkânı yaratılacaktır. Az sermaye ile çok kâr sağlayan ve kısa vadede uygulamaya konulabilecek bir faaliyet türü olan arıcılık, ilçemizin ekonomik yönden gelişmesi açısından üzerinde durulması gereken bir sektördür.  

İlçemizde hiç bir sanayi kuruluşu yoktur. İlçe halkı geçimini gurbette çalışarak ve tarım, hayvancılık, meyvecilik ve sebzecilik yaparak sağlamaktadır. Meyvecilik özellikle Çoruh vadisi ve Çoruh nehrine inen dere yataklarında yapılmaktadır. Tarımda kullanılan tahmini sulanabilir arazi 38.500 dekar, kıraç arazi ise 133.300 dekar olmak üzere toplam 171.800 dekar arazide tarım yapılmaktadır. Bu arazilerde en çok fasulye, arpa, buğday, mısır, çavdar, yonca, korunga ve fiğ ekilmektedir. Meyve veren yaşta 7.412 ağaç vardır. Meyve vermeyen yaşta ise 6.250 ağaç mevcuttur. Genel toplam olarak 77.662 ağaç vardır. Meyve ağaçlarının kapladığı alan 112 hektardır. Toplam üretim ise 455 tondur. Son yıllarda üretim miktarı azalma eğilimindedir.

İlçemiz halkı yukarda da belirtildiği gibi geçimini çiftçilikle sağlamaktadır. Elde ettikleri ürünü pazar sorunu nedeniyle kendi imkanları ile pazarlamaya çalışmakta,bu da ya ürünün elde kalmasına ya da düşük fiyatla satılmasına yol açmaktadır. Üretim miktarında son yıllarda meydana gelen azalmanın altında yatan en önemli sebep de pazar sorunudur.  

Ulaşım

Ulaşım olanakları ise diğer kırsal alanlara nazaran iyi bir durumdadır. Kış mevsiminde kar yağışı istisna olarak bazen fazla düşünce köy yollarında ufak defek sıkıntılar yaşanır.Kış aylarında özellikle Ocak ve Şubat aylarında Erzurum'a 3 dağ aşarak ulaşıldığından bazen 1 gün veya bir kaç saat kapandığına rastlanılmaktadır.